2040 Yılında Sigara ile Mücadelede Son Koz

Yeryüzünde insan sağlığını tehdit eden bireysel kullanımların belki de başında sigara gelmektedir. İçeriğinde barındırdığı zehirlerle tüketime açıldığı günden bu yana insan sağlığını bozan, yaşam kalitesini düşüren, birçok hastalığın temel sebebi olan ve sonunda tiryakisinin ölümüne yol açan sigarayla mücadele ülkemizde yeni bir ivme kazanmış durumda.

Bu mücadeleye son olarak 2026 yılı itibarıyla yeme-içme mekânlarının açık alanlarında dahi tüketiminin yasaklanması, kış bahçelerinin kapalı alan statüsüne alınması ve bazı kamu binalarının girişlerinde uygulanan 5 metre kuralı eklendi. Ayrıca 2040 yılından itibaren tütün ürünlerinin satışının tamamen yasaklanması da sigarayla mücadele kapsamında düşünülen tedbirler arasında.

Avrupa ve Balkan coğrafyasında “Türk gibi sigara içmek” tabiri dillere yerleşmiş bir deyim olsa da bizim coğrafyamızda en kadim mücadelelerden biri de sigarayla olan mücadeledir. Öyle ki ta 1600’lü yıllarda Osmanlı’da tütün kullanımının yaygınlaştığı dönemlerde Piyale Paşa Camii’nde verdiği vaazlarla tütün kullanımına karşı çıkan Cerrahlar Şeyhi İbrahim Efendi bu mücadelenin başlangıcını oluşturur.

Peki bizim ülkemizde sigarayla mücadele ilk ne zaman ve nasıl başladı? Sigara kullanımının kısıtlanmasına dair yapılan yasal uygulamalara baktığımızda, 26 Kasım 1996 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 22829 sayılı kanunla sigaranın kapalı alanlarda içilmesi kısıtlanmıştır. 1997 yılında ise toplu taşıma araçlarında sigara içilmesi yasaklanmıştır. (Evet, bir zamanlar otobüslerde, minibüslerde, trenlerde ve vapurlarda pofur pofur sigara içiliyordu.)

Bu iki kanuni uygulamadan yaklaşık 11 yıl sonra kamuya açık kapalı alanlarda sigara içme yasağı getirildi. Bu alanların görünür noktalarına yasağa dair uyarı afişleri asıldı, olası ihlallerde kolluk kuvvetlerinin müdahalesi için ihbar hattı oluşturuldu. Bir yıl sonra, yani 2009 yılında kafe, bar ve restoranların da dâhil edildiği tüm kapalı alanlara sigara içme yasağı geldi. 2013 yılında ise özel araçlarda sigara içme yasağı uygulamaya girdi.

Tabii bu mücadele yalnızca sigaranın içilmesinin kısıtlanması ve yasaklanmasıyla sınırlı kalmadı. Sigaranın yol açtığı hastalıklar ve ölümler, kamu spotları ve kısa filmlerle; il/ilçe sağlık müdürlüklerince şehir merkezlerine kurulan stantlarla halka anlatıldı. Sigara paketlerine ciddi zamlar yapıldı; hatta bu paketlerde yer alan sigara isimleri, marka logoları ve kapak renkleri 2019 yılında kaldırılarak düz ve standart paket uygulamasına geçildi. Ayrıca paketlere sigaranın sağlığa zararlı olduğu metinsel ve görsel ibarelerle açıkça yazıldı.

Belki bu tedbirler ve uygulamalar tiryakileri kızdırdı; ama her şey birey ve halk sağlığı için yapıldı. Şimdi de son olarak 2040 yılında tütün ürünlerinin satışının yasaklanması gündemde. Ve bu, sigarayla ilgili tüm mücadeleler arasında en etkili olacak uygulamaya benziyor. Tütün satış yasağının gelmesiyle, ta 17. yüzyılda başlayan bu mücadelenin 21. yüzyılda zaferle sonuçlanacağı aşikâr. Bakalım tiryakileri daha neler bekliyor.